Gartaşan adamlaryň içegeleri üçin peýdaly zatlaryň beýnisi üçin hem peýdaly bolmagy mümkin. Täzelikçi iki sany gözlegde gündelik belok we prebiotik goşundylarynyň 60 ýaşdan ýokary adamlaryň ýadyny gowulandyrýandygy anyklandy.
Geçen ýylyň başynda çap edilen bu gözlegiň netijeleri, esasanam, Altsgeýmer keseliniň irki alamatlaryny anyklamak üçin şol bir wizual ýatkeşlik we öwrenmek synaglarynyň ulanylandygyny göz öňünde tutup, pikirlendirýär.
Bu goşa kör gözleg dünýäniň dürli apteklerinde elýeterli bolan iki sany arzan, ösümlik esasyndaky süýüm prebiotiklerini öz içine aldy.
Prebiotikler içege mikroflorasyny höweslendirmäge kömek edýän siňdirilmeýän maddalardyr. Şeýle goşundylaryň bir görnüşi fruktan esasly iýmit süýümi bolan inulindir. Beýleki görnüşi bolsa tebigy pes kaloriýaly süýjüdiriji hökmünde giňden ulanylýan ösümlik esasly uglewodlar bolan fruktooligosakkaridlerdir (FOS).
Bu goşundylaryň garraýan beýnä täsirini barlamak üçin Londonyň King's College-den alymlar 60 we ondan ýokary ýaşly 36 jübüt ekizleri işe aldylar.
Ekizleriň her jübüti tötänleýin iki topara bölündi: bir topar her gün prebiotikleri öz içine alýan belok poroşogyny, beýleki topar bolsa her gün plasebo saklaýan belok poroşogyny kabul etdi.
Üç aýdan soň, kognitiw synaglarda inulin ýa-da fruktooligosakkarid kabul edişinden habarsyz ekizler has gowy netije görkezdiler.
Mundan başga-da, gündelik iýmit süýümini kabul etmek ekizleriň içege mikrobiotasyndaky kiçi üýtgeşmeler bilen baglanyşyklydy. Mysal üçin, inulin ýa-da fruktooligosakkarid kabul edýän ekizlerde peýdaly bifidobakteriýalaryň sany has ýokarydy.
Syçanlarda geçirilen barlaglar bifidobakteriýalaryň içege bilen beýni arasyndaky baglanyşygy sazlamak arkaly kognitiw bozulmalary azaldyp biljekdigini görkezdi.
“Bu üýtgeşmeleri bary-ýogy 12 hepdede görmek bizi begendirýär. Munuň gartaşan adamlarda beýni saglygyny we ýadyny gowulandyrmak üçin uly ähmiýeti bar” diýip, Londonyň King's College-iň geriatriýa boýunça ylmy işgäri Meri N. Lokli 2024-nji ýylyň martynda gözleg netijeleri çap edilende aýtdy.
"Içege-beýni okunyň syrlaryny açmak adamlaryň has sagdyn we uzak ömür sürmegine mümkinçilik berip biler."
King's kollejinde Beýik Britaniýanyň iň uly ululykdaky ekizleriň sanawy ýerleşýär we ekizleriň öwrenilmegi genetikanyň we daşky gurşawyň adam saglygyna täsirini düşünmekde möhüm ähmiýete eýedir.
Kemirgenlerde geçirilen öňki barlaglar inulin we fruktooligosakkaridler ýaly ýokary süýümli goşundylaryň ýogyn içege mikrobiotasyny "iýmitlendirip", "gowy" bakteriýalaryň ösmegine mümkinçilik berýändigini görkezdi.
Käbir bakteriýalaryň syçanlarda we adamlarda kognitiw funksiýanyň gowulanmagy bilen hem baglanyşyklydygy anyklandy.
Barha artýan subutnamalar içege bilen beýniniň arasyndaky ýakyn baglanyşygy görkezýär. Käbir bilermenler häzir bu netijelere ynanýarlar, hatda içegeni bedeniň "ikinji beýnisi" diýip atlandyrýarlar.
Londonyň King's College-de ekizler bilen ýakynda geçirilen bir gözleg, belli bir "beýnini güýçlendirýän" iýmitleri iýmegiň kognitiw bozulmalary bejermekde geljegi uly çemeleşme bolup biljekdigini görkezýär.
Prebiotikler gartaşan adamlarda kognitiw funksiýanyň käbir taraplaryny, mysal üçin, ýatkeşligi we gaýtadan işlemegiň tizligini gowulandyryp bilse-de, olaryň fiziologiki taýdan uly peýdasy ýok ýaly.
Inulin we fruktooligosakkaridler myşsa-skelet saglygyny saklamak üçin möhüm faktorlar bolsa-da, ýokary süýümli goşundylary kabul eden uly ýaşly ekizlerde myşsa ýitgisi gowulaşmady.
“Bu arzan, reseptsiz satylýan ösümlik süýümleri ykdysady kynçylyklar döwründe köp adama peýda getirip biler. Olar howpsuz we elýeterlidir” diýip, Londonyň King's College-iň geriatriýasy Kler Stiwens aýtdy.
"Indiki wezipämiz bu täsirleriň has uzak wagtlap we has köp ilatda saklanyp biljekdigini görmekdir."
Bu gözlegdäki ekizleriň köpüsi gyzdy. Barlagçylar netijeleri jyns tapawutlaryna görä düzedseler-de, KCL ekiz kohortasynda käbir saýlama ýalňyşlyklarynyň bolup biljekdigini hem boýun aldylar.
Başgaça aýdylanda, aýallarda Altsgeýmer keseliniň döremegine has köp meýilli bolýarlar we şuňa meňzeş barlaglar kognitiw pese gaçmagyň hemişe beýni keseli däldigi we daşarky faktorlar bilen hem baglanyşykly bolmagy mümkindigi baradaky täze pikiri goldaýar.
Içege immun we merkezi nerw ulgamlary ýaly köp beden ulgamlary bilen berk baglanyşyklydyr. Içege mikrobiotasyny belli bir prebiotikler we probiotikler bilen doldurmak dürli keselleri bejermegiň ýoluny açyp biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 31-nji dekabry