Gün Demirgazyk ýarym şarda iň ýokary güýjüne ýetende, Hytaý 2000 ýyldan gowrak wagt bäri ýurduň oba hojalygynda, azyk önümlerinde we gündelik durmuşynda ýol görkezip gelýän 24 däp bolan gün şöhlesiniň 12-njisi bolan "Uly Yssylyk" (Da Şu) alamatyny garşylaýar. Her ýyl 23-nji iýul töwereginde bolýan bu gün şöhlesi alamaty aý senenamasynyň iň yssy döwrüni alamatlandyrýar we ol diňe howa şertleriniň alamaty däl: bu hytaý jemgyýetleriniň hatda tomsuň iň gyzgyn döwründe-de ýer bilen sazlaşykly ýaşamagy öwrenendiginiň janly baýramçylygydyr.
1. Esasy Yssylygyň Gadymy Gelip Çykyşy
“Maýor Yssy” “San Fu”-nyň ortasynda ýerleşýär — Hytaýyň köp böleginde temperatura yzygiderli 35°C-den ýokary çykýan tomusky it günlerini emele getirýän üç 10 günlük döwür. Häzirki zaman howa çaklamalaryndan has öň, gadymy hytaý astronomlary Günüň ýyllyk siklini kartalaşdyryp, 24 Gün terminini döretdiler, bu ulgam soňra ÝUNESKO-nyň Maddy däl medeni miras sanawyna girizildi.
Gadymy tekstler “Beýik Yssylyk” döwrini üç aýry tebigy faza bölýär: birinji fazada ot çygly otlardan ot çybynlary çykýar; ikinji fazada çalt ösýän ekinleri iýmitlendirýän bugly, çygly toprak gelýär; üçünji fazada howany sowadyp, derýalary doldurýan birden güýçli ýagyşlar gelýär. Hytaýly daýhanlaryň nesilleri üçin bu gün şöhlesi diňe yssylygyň alamaty däldi - bu ýylyň iň işjeň döwri bolup, ekin meýdanlaryna ideg etmek, zyýankeşlere garşy göreşmek we güýzki hasyla taýýarlyk görmek üçin iň işjeň döwürdi.
2. Tomusky yssydan üstün çykýan iýmit däpleri
Hytaýyň gün şöhlesiniň hiç bir ady özüne mahsus iýmit däpleri bolmazdan doly däldir we Major Heat-de ýylyň iň şatlykly, jemgyýete gönükdirilen iýmit däpleriniň käbiri bar.
Fujian welaýatynda maşgalalar gadymy “Guo Da Şu” ýa-da “Uly Gyzgynlygy Belläň” däbine eýerýärler, bu ýerde hemmeler täze, süýji liçi tabaklaryny paýlaşmak üçin ýygnanýarlar. Ýerli ilat hut şu gün iýilýän liçiniň jenşen ýaly iýmitlendiriji energiýa eýedigine we hepdelerboýy yssy howa sebäpli ýitirilen energiýanyň öwezini dolýandygyna ynanýarlar. Çžižýan we Guangdongda adamlar ýerli derejede “sian cao” diýlip atlandyrylýan ýüpek ýaly, ot-çöp goşulan gara desert bolan ot želesiniň gap-gaçlaryny almak üçin nobata durýarlar, bu desertde meşhur gadymy bir söz bar: “Uly Gyzgynlykda ot želesini iýiň, ölmez ýaly ýaş galarsyňyz”.
Hytaýyň demirgazyk we merkezi böleginde "it günlerinde guzy şorbasyny içmek" däbi köpçüligi ýerli restoranlara çekýär. Gyzgyn, tagamly şorba 38°C günde ters görünmegi mümkin, ýöne ýerli ýaşaýjylar onuň tomusky çygly sowuklygy terlemäge, aşgazany gyzdyrmaga we geljek aýlar üçin güýç toplamaga kömek edýändigini aýdýarlar. Köp maşgalalar gün boýy içmek üçin "fu ça" - hanysudak, prunella vulgaris we buýan kökünden ýasalan sowuklandyryjy ösümlik çaýyny hem demleýärler, bu öýde ýasalan derman, häzirki zaman kondisionerleri bolmazdan nesilleri sowuk saklaýar.
3. Goňşulary birleşdirýän jemgyýetçilik däp-dessurlary
“Major Heat” tomsuň iň gyzgyn günlerini umumy şatlyk pursatlaryna öwürýän joşgunly jemgyýetçilik dabaralarynyň wagtydyr.
Çžižýan welaýatynyň Taýçžou kenarynda asyrlaryň dowamynda geçirilýän “Esasy Yssylyk Gaýygyny Ugratmak” festiwaly her ýyl müňlerçe ýerli ýaşaýjyny özüne çekýär. Ýaşaýjylar doly ölçegli däp bolan agaç balyk tutýan gaýyk gurýarlar, ony sowgatlar bilen doldurýarlar we ony köçelerde ýöriş orkestrleriniň we feýerwerkleriň yzyndan alyp barýarlar, soňra ony deňze çekip ýakýarlar. Bu dessur obadaky her bir balykçy maşgalasy üçin howpsuzlyk, asuda deňizler we bol hasyl üçin umumy arzuwdyr.
Ýurduň dürli künjeklerinde çagalar üçin “Major Heat” açyk howada geçirilýän söýgüli oýnuň bir görnüşidir: kriket söweşi. Agşam gün batanda, çagalar kiçi kriketleri tutmak üçin meýdanlara gidýärler, soňra kiçijik mör-möjekleriň ýumşak bäsleşmegini görmek üçin köne banýan agaçlarynyň aşagynda ýygnanýarlar. Bu uzyn, haýal tomusky günortanlary çagalyk ýatlamalaryna öwürýän ýönekeý, oýunly däp.
4. Sagdyn ýaz üçin döwrebap akyldarlyk
Häzirki wagtda bu köne “Maýor Heat” däp-dessurlarynyň köpüsi häzirki zaman hytaýlylaryň gündelik durmuşyna sazlaşykly goşulyşdy. Iň işjeň uly şäherlerde hem ofis işgärleri günortanlyk naharlarynda maş şorbasyny iýýärler, ene-atalar çagalaryna gün boýy kondisionerli otaglarda galmazlygy ýatladýarlar we maşgalalar gün ýaşandan soň sowuk şemaldan lezzet almak üçin gysga agşam gezelençlerini meýilleşdirýärler.
Bu däp-dessurlar köne düzgünler däl — olar müňlerçe ýylyň dowamynda toplanan akyldarlykdyr: tebigatyň ritmine hormat goýuň, möwsüme laýyk gelýän iýmitleri iýiň we howa iň yssy bolsa-da, ýuwaşlap, töweregiňizdäki adamlar bilen kiçijik şatlyklary paýlaşmaga wagt sarp ediň.
FQA
- S: Esasy ýylylyk senenamada haçan düşýär?
A: Esasy yssy howa adatça her ýylyň 23-nji iýulynda bolýar we 7-nji awgusta çenli dowam edýär we Hytaýyň üç it gününiň ikinji we iň yssy tapgyry bilen diýen ýaly gabat gelýär. - S: “Major Heat” gümrükleri tutuş Hytaýda birmeňzeşmi?
A: Ýok, däp-dessurlar sebitlere görä dürli-dürli bolýar: kenarýaka sebitler deňiz pata beriş dabaralaryna ünsi jemleýär, günorta sebitler sowuk ösümlik tagamlaryny halaýar we demirgazyk jemgyýetleri gyzgyn goýun şorbasy bilen meşhurdyr. - S: Tomusky yssy günlerde gyzgyn goýun şorbasyny içmek däbiniň ylmy sebäbi barmy?
A: Köp ýerli lukmanlar Hytaý tomusynyň ýokary çyglylygynyň bedeni haýallaşdyryp biljekdigini we goýun şorbasynyň ýumşak ýylylygynyň gan aýlanyşygyny gowulandyrmaga kömek edýändigini, bedeniň bugly howa şertlerine uýgunlaşmagyny ýeňilleşdirýändigini belleýärler. - S: Häzirki zaman hytaýlylary uly şäherlerde uly ýylylygy nähili belleýärler?
A: Şäher ýaşaýjylarynyň köpüsi indi uly jemgyýetçilik däp-dessurlaryny ýerine ýetirmeýärler, ýöne olar gündelik kiçi däp-dessurlaryny saklaýarlar: öýde maş şorbasyny bişirmek, supermarketden täze liçi satyn almak we günortan günleri açyk howada uzak wagtlap geçirilýän çärelerden gaça durmak. - S: Major Heat tutuş ýylyň iň yssy günimi?
A: Takyk däl — bu iň ýokary ortaça temperatura eýe bolan gün şöhlesi. Iýul aýynyň ahyrynda ýa-da awgust aýynyň başynda aýry-aýry günler has yssy bolup biler, ýöne Esasy Yssylygyň tutuş 15 günlük döwri ýylyň iň yssy penjiresidir. - S: Halkara myhmanlar Hytaýda syýahat edende Major Heat däplerini aňsatlyk bilen başdan geçirip bilerlermi?
A: Elbetde! Bu döwürde ýerli restoranlaryň ählisi diýen ýaly möwsümleýin “Major Heat” tagamlaryny hödürlär we Çžižýan we Fužýan welaýatlarynyň köp şäherlerinde köpçülik medeni çäreler geçirilýär, şol ýerde myhmanlar dermanlyk çaý ýasap, ot želesinden dadyp görüp we 24 günleý termini barada has köp zat öwrenip bilerler.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 23-nji iýuly
