“Marukyu Koyamaen Tea Company” meşhur gara konserwirlenen çaýynyň adynyň içgiden göçürilendigini öňe sürdi. (ABC News: Jeýms Orton)
Ilki bilen, bu maça hakyky ýaly görünýär, meşhur Isuzu marka adyny we önümiň beýleki aýratynlyklaryny özünde jemleýär.
Ýaponiýanyň ýaşyl çaý poroşogy şeýle meşhur bolansoň, abraýly önüm öndüriji Marukyu Koyamaen ätiýaçlyklaryň toplanmagynyň öňüni almak üçin her müşderi üçin satyn alyşlaryň sanyny çäklendirýär.
Ýöne kompaniýanyň halkara satuwyna jogapkär bolan Matsutsugu Nonomura elinde saklaýan Isuzu matcha çaýynyň gutusynyň ýalandygyny bilýärdi.
Matcha latte sosial mediada özüne çekiji suraty bilen meşhurlyk gazanýar. (Wikimedia: Irvan Ary Maulana)
Matça soňky ýyllarda barha meşhur bolýar we ýapon daýhanlary artýan islegi kanagatlandyrmakda kynçylyk çekýärler.
Çaý agaçlarynyň ösmegi üçin bäş ýyl töweregi wagt gerek bolýar we çaý poroşogyny öndürmek prosesi örän çylşyrymly. Hlorofil we aminokislota mukdaryny köpeltmek üçin daýhanlar çaý agaçlaryny ýygnamazdan öň üç hepde töweregi kölege salmaly.
Ýygnalandan soň, ýapraklar 10 sekuntlap buglanýar, howada guradylýar we soňra adaty daş degirmeni bilen üwelýär, sagatda diňe 40 gram hasyl berýär.
Matça çaýynyň etiketkasy köp babatda düzgünleşdirilmeýär we käbir ýapon önüm öndürijileri hytaýly öndürijileriň pes hilli çaý önümlerini "ýapon matçasy" belgisi astynda satmak üçin artýan islegden peýdalanýandygyndan howatyrlanýarlar.
Matçany islendik adam ýasap bilse-de, önüm öndürijiler daşary ýurtlarda görýän käbir matça etiketkalarynyň ýa-da gaplamalarynyň belli ýapon brendleriniň nusgasyny ýa-da çaýyň Ýaponiýanyň sebitlerinden gelip çykandygyny ýalan sözleýändigini öňe sürýärler.
Çaýlaryň köpüsi ýaly, matça hem şol bir ösümlikden — çaý agajyndan (Camellia sinensis) ýasalýar, ýöne ony gaýtadan işlemek usuly düýpli tapawutlanýar. (ABC News: Jeýms Orton)
Bu içgi ýakynda sosial mediada meşhur boldy, sarp edijiler onuň saglyk üçin peýdaly taraplaryny, baý umami tagamyny we adaty kofeden has ýumşak kofeini üçin öwýärler.
Matça Ýaponiýada dörän we azyndan 400 ýyl mundan ozal taýýarlanan ýaşyl çaýyň aýratyn görnüşidir. (ABC News: Jeýms Orton)
Bu goşundy häzir dünýäniň dürli kafelerinde giňden ýaýran bolup, lattelerde, tortlarda we doňdurmada peýda bolýar, ýöne oňa bolan islegiň ilkinji gezek ýokarlanmagy däl.
Ilkinji matça ýetmezçiligi 1990-njy ýyllarda, doňdurma öndüriji Häagen-Dazs Ýaponiýada ýaşyl çaý tagamly doňdurmany çykaranda ýüze çykdy.
“Ýapon medeniýetiniň, has dogrusy, bu dowam edýän taryhy däp-dessurlaryň dünýäniň çar künjegindäki adamlar tarapyndan ykrar edilýändigini görüp, men örän kanagatlanma duýýaryn” diýip, ol aýtdy.
Geçen ýyl sosial medianyň gülläp ösmegi netijesinde Ýaponiýanyň ýaşyl çaý eksporty geçen ýyl bilen deňeşdirilende 25% ösdi we rekord derejä ýetdi.
Bu ýyl şol rekordlar ýene-de täzelendi: ýanwardan sentýabr aýyna çenli satuwlar 2024-nji ýylyň tutuş ýylyndaky umumy satuwdan geçdi.
Jenap Ýamamoto şeýle diýdi: “Biz dünýäniň dürli künjegindäki adamlaryň zerurlyklaryny kanagatlandyryp bilmeýändigimize çuňňur gynanýarys”.
Matça önümçiliginiň artmagynyň ýapon sarp edijileri arasynda meşhurlygyny saklap galýan beýleki ýaşyl çaý görnüşleriniň üpjünçiligine täsir etmegi barada aladalar bar.
Ýaponiýanyň iň meşhur çaý sebitleriniň biri bolan Ujide, matça dükanlarynyň daşynda syýahatçylaryň uzyn nobatlary hemişe emele gelýär we tekjelerdäki çaý açylandan birnäçe sagadyň içinde satylyp gutarýar.
Öndürijiden gönüden-göni satyn almak ygtybarly wariant bolmagynda galýar, ýöne jenap Nomura wijdansyz onlaýn distribýutorlaryň köpelmeginden howatyrlanýar.
Bazarda satylýan käbir hytaý maçça görnüşleri belli ýapon önümleriniň atlaryny we gaplamalaryny gaýtalaýar, beýlekileri bolsa Uji ýaly ýapon çaý sebitlerinde öndürilýändigini ýalança öňe sürýärler.
Ol şeýle diýdi: “Eger sarp edijiler önümi Uji matça diýip pikir edip satyn alsalar, ýöne onuň garaşylýan ýaly tagamly däldigini görseler, ony satyn almagy bes etmegi mümkin”.
“Şeýle galp önümleriň diňe Hytaýda däl, eýsem bütin dünýäde ýaýramagy bazara örän uly zyýan ýetirer.”
Ýaponiýanyň oba hojalyk häkimiýetleri matçanyň meşhurlygy artdygyça, galp önümleriň möçberiniň hem artandygyny aýtdylar, ýöne anyk sanlary aýdyp bilmediler.
Ýaponiýanyň Oba hojalyk, tokaý hojalygy we balykçylyk ministrligi şeýle söwda nyşanlarynyň daşary ýurtlarda bellige alynmagyny işjeň goldaýar we Hytaýy ýalňyşdyryjy önümlere garşy göreşmekde belli bir üstünlik gazanandygyna ynanýar.
Matça damarlary aýrylandan soň, guradylan ýaşyl çaý ýapraklaryny üwemek arkaly inçe poroşoka öwrülmek arkaly ýasalýar. (ABC News: Jeýms Orton)
“Mysal üçin, Uji bilen baglanyşygy bolmadyk hytaý kompaniýalarynyň Hytaýda 'Uji Matcha' söwda belgisini bellige almak üçin arza berendigini bilýäris” diýip, welaýat çaý bölüminiň wekili Tomoýuki Kawai aýtdy.
Matçanyň meşhurlygynyň çalt artmagy bu ýokary hilli çaý poroşogynyň dünýäde ýetmezçiligine getirdi. (ABC News: Jeýms Orton)
Ýaponiýanyň premýer-ministri Sanae Takaiçi Taýwan konfliktine Ýaponiýanyň goşulyşmagynyň mümkindigini yşarat edeninden soň, Hytaý-Ýaponiýa gatnaşyklary betbagtçylykly aýlawa girdi.
ABC Hytaýyň Milli intellektual eýeçilik administrasiýasy bilen habarlaşdy, ýöne jogap almady.
Bu hyzmat AFP, APTN, Reuters, AAP, CNN we BBC World Service-den alnan we awtorlyk hukugy bilen goralýan we köpçülige ýaýradylyp bilinmeýän mazmuny öz içine alyp biler.
Biz Awstraliýanyň aborigenleriniň we Torres bogazynyň adalarynyň ýaşaýjylarynyň Awstraliýanyň ilkinji ýaşaýjylary we biziň ýaşaýan, bilim alýan we işleýän ýerimiziň däp bolan goragçylary bolandygyny ykrar edýäris.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 17-nji dekabry