Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy (BSGG) agramy gözegçilikde saklamak üçin şekersiz süýjüdijileri (NSS) ulanmazlygy maslahat berýän gollanma çap etdi.
NSS erkin şekerleriň alternatiwasy bolup, BSGG-niň maglumatlaryna görä, agramy azaltmak ýa-da sagdyn agramy saklamak üçin kömek hökmünde ýygy-ýygydan satylýar. Şeýle hem, olar köplenç diabetli adamlarda gan şekeriniň derejesini gözegçilikde saklamak üçin alternatiwa hökmünde maslahat berilýär.
BSGG-nyň maslahaty NSS-iň ulanylmagynyň ulularda ýa-da çagalarda beden ýagyny azaltmakda uzak möhletli peýda bermeýändigini görkezýän subutnamalaryň yzygiderli gözden geçirilmeginiň netijelerine esaslanýar.
Gollanmadaky barlaglaryň netijeleri, NSS-iň ýokary derejede kabul edilmeginiň, NSS-iň süýji içgilerinde ulanylanda 2-nji görnüşli diabetiň töwekgelçiliginiň 23% ýokarlanmagy we şahslar tarapyndan goşulyp, iýmit we içgilerde ulanylanda töwekgelçiligiň 34% ýokarlanmagy bilen baglanyşyklydygyny görkezdi.
Şeýle hem, gollanmada ýokanç däl keselleriň töwekgelçiligini azaltmak üçin NSS-i ulanmazlyk maslahat berilýär.
BSGG-niň iýmitlenme we azyk howpsuzlygy boýunça direktory Françesko Branka şeýle diýdi: “Mugt şekerleriň NSS bilen çalşyrylmagy uzak möhletde agramyň gözegçiligine kömek etmeýär. Adamlar erkin şekerleriň kabul edilişini azaltmagyň başga usullaryny, mysal üçin, miwe ýaly tebigy şekerleri bolan iýmitleri ýa-da şekersiz iýmitleri we içgileri iýmegi göz öňünde tutmalydyrlar”.
Umumy NSS-e saxarin, sukraloza, stewiýa, asesulfam K, aspartam, advantam, siklamatlar, neotam we stewiýanyň törämeleri girýär.
Ol şeýle hem sözüniň üstüne goşdy: “NSS iýmitde möhüm faktor däl we hiç hili iýmit gymmaty ýok. Adamlar saglygyny gowulandyrmak üçin, ýaşlyk döwründen başlap, iýmitiň süýjüligini düýbünden azaltmaly”.
Bu görkezme önümçilikde öndürilen iýmitlerde we içgilerde tapylýan şeker hökmünde klassifikasiýa edilmedik ýa-da sarp edijiler tarapyndan iýmitlere we içgilere goşulmak üçin önüm hökmünde satylmaýan ähli sintetiki we tebigy ýagdaýda dörän ýa-da üýtgedilen iýmitlik däl süýjüdijilere degişlidir. Şeýle-de bolsa, bu görkezme öňden bar bolan diabet keseli bolan adamlara degişli däl.
Kaloriýa gözegçiligi geňeşiniň ylmy geňeşçisi Kit Aýubyň aýtmagyna görä, bu gollanmada diabet bilen ýaşaýan adamlary göz öňünde tutmaýan bu ýerde NSS-iň "zerur iýmit talaplaryna laýyk gelmekde aýratyn ähmiýetli rol oýnap biljekdigi" göz öňünde tutulypdyr.
Ol şeýle hem sözüniň üstüne goşdy: “BSGG-nyň diňe sagdyn däl agramyň artmagynyň we ýokanç däl keselleriň öňüni almaga ünsi jemlemek baradaky tutanýerliligi iň bolmanda ýalňyşdyr. BSGG-nyň diabetli adamlar üçin şekersiz süýjülikleriň gymmatyna üns bermezlik baradaky karary akyla sygmajak derejede. Olaryň şeýle etmegi dünýä ilatynyň 10% -den gowragyny düzýän diabetli we diabetden öňki ýagdaýlarda ýaşaýan adamlar üçin NSS-iň gymmatyny we peýdasyny ret edýär”.
Bu maslahat kaloriýa saklaýan we NSS hasaplanmaýan şekerler ýa-da şeker önümleri bolan pes kaloriýaly şekerlere we şeker spirtlerine (poliollara) degişli däl.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 12-nji marty